CoThink

Menu
  1. Nederlandse website
  2. English website
  3. Site francais
  4. Deutsche website

.Publicaties

Publicaties

Vragenstellen: May the Force be with you

Vragenstellen is belangrijk. Vragen waar het toilet is, of er nog iets te eten is of wat er op tv komt. Een vraag kan echter veel meer teweegbrengen. Het kan mensen in actie brengen als je vraagt om advies of hulp. Er is een stroom aan artikelen over het belang van vragenstellen om contact te maken. Het blijkt in allerlei onderzoeken dat het stellen van vragen relaties verdiept, samenwerking effectiever maakt en dat mensen zich daardoor meer gezien voelen.

Dat kan ik alleen maar bevestigen. Er gaat veel mis omdat mensen elkaar niet even vragen hoe iets bedoeld is. Er wordt enorm langs elkaar heen gewerkt omdat men niet even informeert over de stand van zaken. Beter gebruikmaken van elkaars kennis en inzichten is in organisaties een enorm verbeterpotentieel. Vragenstellen helpt en moet gewoon.

Ongemakkelijke vragen

En toch wringt er iets. Ik heb namelijk óók helemaal geen fijne ervaringen met vragenstellen. Vragen zijn vaak ronduit intimiderend, vragen kunnen de boel in het honderd sturen. Ik associeer vragenstellers helemaal niet met mensen die speciaal goed in contact zijn. En mensen die wel goed in contact zijn, komen weliswaar soms met een mooie openvraag maar stellen sowieso niet al te veel vragen.

Ik moet onderkennen dat ikzelf, met al mijn gevraag niet altijd fijn in de groep lig. Het overkomt me regelmatig dat ik graag iets wil weten maar dat mensen in de verdediging schieten en mij dan ineens helemaal niet meer aardig vinden. Dan weet dat ik een snaar raakte en heb dan ineens iets recht te zetten. Schade aan de relatie. Niet perse verdiepend.

Herken je die irritante vragensteller? Of erger. Een sarcastische leraar, intimiderende politieagent en confronterende manager; ze bedienen zich graag van vragen.

”How can you have any pudding if you don't eat yer meat?" (Pink Floyd, We don’t need no education)

Vragenstellen en macht

En dat zit hem niet in de soort vraag. Het kan een mooie open, goed getimede vraag zijn die een groepsproces totaal ontregelt. Aan de andere kant kan een grove, ernstig suggestieve gesloten vraag, juist openend zijn. Mensen aanleren om de juiste vragen te stellen is volgens mij dan ook niet de sleutel tot succes.

Met vragenstellen kan je je in een machtspositie zetten. Je kan met een goed gerichte vraag iemand totaal waarderen of in één keer de regie naar je toe trekken. Maar evenzogoed mislukt dat. Met precies dezelfde intentie om aandacht voor een belangrijk thema te vragen, met de juiste vraag, kan je totaal genegeerd worden. Er zijn erg veel mensen die zich machteloos, niet gehoord voelen in groepsprocessen. Het is vervelend als je lastige vragen krijgt en het is frustrerend als jouw vraag niet serieus genomen wordt. En het is nog altijd zo dat veel vragen kan worden beschouwd als zwak, ondeskundig. Het helpt ook niet om te verklaren dat ‘domme vragen’ niet bestaan. Vragenstellen is een hachelijke zaak.

Het doel van deze blog is om aan de orde te stellen dat vragenstellen op zichzelf geen heilzame aanpak is. Het is als the Force (‘De kracht die alles verbindt’, Yoda, Star Wars) die ook ten kwade aangewend kan worden. Helaas is ook dat niet altijd zo duidelijk. Wat voor een manager of trainer positief en effectief is, kan voor een deelnemer intimiderend en ontregelend zijn. En dat kan dan ook nog de bedoeling zijn. Er zijn nogal wat trainers en coaches die het mooi vinden als mensen uit hun comfort zone gehaald worden.

Intentie

En toch kan een goed geplaatste vraag het verschil maken.

In een goedlopend gesprek, waarin over en weer aandacht en respect is, is er eigenlijk geen effect van goede en slechte vragen. Sterker nog, er zijn dan helemaal niet zoveel vragen meer nodig. Het gaat dan meer om non-verbale ondersteuning, emotionele en morele reflectie, invullen voor de ander en gesloten vragen. Precies zaken die in een slecht lopend gesprek negatief werken en dus ten strengste afgeraden worden.  

Als je een gesprek moet leiden is het goed te beseffen dat die positie, die context je in staat stelt om met effectieve vragen de regie te houden. In praatprogramma’s kan je dat ook goed observeren. Open vragen worden gesteld om van onderwerp te veranderen of  aandacht te verleggen naar andere deelnemers. Het is een middel om controle te houden en als de groep jou die rol gunt, werkt dat perfect.

May the Force be with you.

Dirk Vollenhoven

« Terug naar het overzicht
  1.  Faciliteren
  2.  Trainen
  3.  Implementeren
  4.  Contact